Samenwerking met meer-dan-menselijke wezens is onderdeel van de tijdgeest. Een hele generatie kunstenaars wendt zich tot andere levende wezens in hun zoektocht naar ervaringen en verhalen waarin de mens niet langer centraal staat. Ze gaan actief relaties aan met ons, bomen, maar ook met planten, rivieren, vogels, bacteriën en schimmels.

Anaïs Berck: bomen als levende wezens

Samenwerking met ons, bomen, als levende wezens, is ook duidelijk zichtbaar in het recente werk van Anaïs Berck. In Arnhemse Bomen Vertellen en het onderzoek Boomtijden zijn wij de protagonisten, de actoren die centraal staan in de installatie. Tijdens deze projecten rees de vraag naar de concrete aard van de samenwerking met ons, bomen. Zelfs als het doel van het artistieke werk is om mensen bewust te maken van ons bestaan en via technologie relaties met ons aan te gaan, kan de aanpak voor sommigen aanvoelen als het inzetten van bomen voor kunst.

Vragen

Is het mogelijk om voorbij te gaan aan deze vorm van instrumentalisering van ons bestaan, onze ecologie en onze verhalen? Is het mogelijk om ons auteursrechten te verlenen, om ons deel te maken van beslissingen en ons een juridische positie te geven binnen een organisatie? Hoe kunnen jullie, mensen, zoiets concreet, materieel en administratief organiseren? Kunnen jullie het wij van een team of een vriendenkring uitbreiden met bomen en meer-dan-menselijke wezens? En is het überhaupt gepast om ons in menselijke structuren te betrekken?

Deze vragen vormen het uitgangspunt voor Auteursrecht voor Bomen, dat een reflectie wil bieden op bestaande artistieke praktijken waarin samengewerkt wordt met bomen en meer-dan-menselijke wezens. Hierbij wordt ook de mogelijkheid onderzocht om artistieke samenwerking met meer-dan-menselijke wezens te formaliseren.

Activiteiten

Het project bestaat uit de volgende activiteiten:

• Op 27-9-25, 11-10-25 en 18-10-25 organiseerde kunstencentrum nadine drie wandelingen in Brussel, onder begeleiding van bosbadexperts Ann Tilman en Ilse Simoens en kunstenaar An Mertens. De focus lag op methodes die contact en communicatie met meer-dan-menselijke wezens in de hand werken.

• Op 12-12-25 vond er een panelgesprek plaats in Kunsthal Gent in aanwezigheid van An Mertens & Maria Lucia Cruz-Correia (kunstenaars), Séverine Dusollier (juriste) en Aelyn Van Diest (bio-ingenieur, communicatie met bomen).

• Op 3-3-26, 9-3-26 en 10-3-26 organiseerden Maria Lucia Cruz-Correia en An Mertens peer-to-peer sessies met collega-kunstenaars die werken met niet-menselijke wezens, als onderdeel van hun residentie in C-TAKT Limburg.

  Volgende artiesten namen deel: Roel Jacobs (beeldend kunstenaar), Renée Bus (beeldend kunstenaar), Rebecca Lenaerts (performance), Patricia de Ruijter (fotograaf), Matthijs De Block (bio-art), Marjolein van der Loo (curator A Tree, Onomatopee), Marialena Marouda (performance), Lies Daenen (beeldend kunstenaar), Judith Vindevogel (voormalig muziektheaterdirecteur Walpurgis/Rif en eerste Zoöp in Vlaanderen), Johannes Westendorp (muzikant), Jenna Vergeynst (muzikante), Isabel Burr Raty (performance), Edurne Rubio (filmmaker), Bart Vandeput (Bartaku art_research, bio-art), Adina Ionescu-Muscel (filmmaker).

• Op 8-3-26 organiseerde performer Peter Aers een Parlement van de Dingen bij de Grove Den in Bosland, die ook deelnam aan de installatie Boomtijden.

• In april 26 publiceerde Kunstenpunt een essay naar aanleiding van dit reflectieproject https://www.kunsten.be/nu-in-de-kunsten/meerstemmigheid-in-de-kunsten-de-stem-van-niet-mensen/

• Op 14-6-26 wordt de roman Bosberichten gelanceerd in boekhandel Passaporta in Brussel. Het boek is ook verkrijgbaar als epub en kan online besteld worden via boekhandels in België, Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Canada en de Verenigde Staten.

• Op 21-9-26 verschijnt de eerste blogpost van Villa Berck online in 4 verschillende talen.

• Op 21-12-26 verschijnt het eerste boek van Villa Berck online in 4 talen.

• n april 2027 wordt het project afgesloten met een publieksavond in samenwerking met nadine en De Pianofabriek.

Met de steun van de Vlaamse Overheid - Kunsten, nadi­ne, Kun­sten­werk­plaats Brus­sel, Kunst­hal Gent