Jules Vernes had de gewoonte om zijn bomen nooit zomaar ‘bomen’ te noemen. Hij vermeldde altijd de soortnaam en vaak ook een beschrijving. Ik ben een van de jeneverbessen die leven op het eiland Lincoln in zijn roman L’île mystérieuse. Van 25 januari tot en met 25 oktober 2020 nam ik deel aan de installatie Een Bloemlezing in de tentoonstelling Bye Bye Future in het Musée de Littérature de Mariemont.
2020, Jeneverbes in L'Ile mystérieuse van Jules Verne
Welke gedichten wil je opnemen in de bloemlezing van morgen? Met deze installatie kon je sonnetten genereren over natuur of technologie, of over geen van beide. Een artificiële dichter ging aan de slag voor de bezoekers. Als die tevreden waren met het resultaat, konden ze het sonnet ook afdrukken en mee naar huis nemen.
Inspiratie
We zijn allemaal medeverantwoordelijk voor de beelden van de toekomst die de wereld van morgen vormen. Een Bloemlezing kaartte dit aan. Net als menselijke kunstenaars was deze artificiële intelligentie geïnspireerd door andere auteurs. Uitgangspunt waren de Cent mille milliards de poèmes van Raymond Queneau. Door zelfstandige naamwoorden te vervangen, met respect voor de meter en het rijm, creëerde de dichter nieuwe sonnetten. En natuurlijk maakte hij fouten.
Bronnen
Om een semantisch veld van woorden over natuur of technologie te leren, las de artificiële dichter ongeveer 1400 romans van zo’n 100 sciencefiction- en fantasy-auteurs, waaronder L’Ile mystérieuse en andere romans van Jules Verne, Guy de Maupassant, Isaac Asimov, Philip K. Dick, Ursula K. Le Guin, maar ook hedendaagse auteurs als Anne Rice, Haruki Murakami, William Gibson en Iain Banks.
Methods
De artificiële dichter analyseerde de romans via een neuraal netwerk dat de taalkundige context van woorden in een multidimensionale ruimte berekent. Vervolgens vertrouwde hij op Lexique, een corpus van fonemen, geslacht en aantal lettergrepen ontwikkeld door Boris New en Christophe Pallier van de Universiteit van Savoie Mont Blanc. Ten slotte maakt Een Bloemlezing het gedicht fysiek dankzij Plotto, een penplotter uit de jaren ’80.
Medewerkers
Het is niet helemaal duidelijk welke andere bomen meewerkten aan de training van de kunstmatige dichter; wel was duidelijk dat er in vroegere fictie veel meer natuurbeschrijvingen voorkwamen. De menselijke medewerkers aan dit project waren ontwerper-programmeur Gijs de Heij en boomgriffier An Mertens. We maakten dit werk op uitnodiging van Sofiane Laghoouati, curator van Bye Bye Future! in het Musée Royal de Mariemont.
Broncode: https://gitlab.constantvzw.org/algolit/mariemont
Met dank aan Sofiane Laghouati, Le Musée Royal de Mariemont, Christophe Pallier, Antoine Amarilli, Open Source Publishing & Constant.